Działalność Towarzystwa Pamięci Generała Józefa Hallera 
i Hallerczyków oraz Izby Pamięci Rodu Hallerów i Hallerczyków
 w Jurczycach

W dniu 20 maja 1939 roku, w Bydgoszczy odbył się ostatni Zjazd Związku Hallerczyków. Stanowił on ogólnopolską manifestację patriotyczną, w związku ze zbliżającą się napaścią Niemiec hitlerowskich na Polskę. W 60 lat od tego wydarzenia,  9 października 1999 roku w Sycowie (woj. dolnośląskie) odbyła się sesja popularnonaukowa na temat Hallerów i hallerczyków, stanowiąca pierwszy po II wojnie światowej „Zjazd Związku Hallerczyków”  w Polsce - niestety, już ich potomków. Uczestniczyli w nim członkowie rodu Hallerów oraz synowie, córki i wnuki hallerczyków. Dla uczczenia 80-lecia przybycia Armii Polskiej z Francji do Polski, uczestnicy sesji posadzili w Sycowie i okolicy trzy dęby: gen. Józefa Hallera - dowódcy tej armii, gen. Stanisława Hallera - zamordowanego przez Rosjan w zbrodni katyńskiej i mjr Cezarego Hallera, zabitego podczas walk w obronie Śląska  Cieszyńskiego. Podjęto też decyzję o powołaniu do życia Zarządu Głównego Towarzystwa Pamięci Gen. Józefa Hallera i Hallerczyków.

25 marca 2000 roku w Karpaczu powołano Tymczasowy Zarząd Towarzystwa i ustalono termin I Krajowego Zjazdu, który odbył się w dniach
9 - 10 czerwca 2000 roku w Jurczycach i w Skawinie. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Krakowie, w dniu 26 października 2000 roku, zarejestrowane zostało Towarzystwo Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków z siedzibą w Jurczycach. Obszarem działania Towarzystwa jest Rzeczypospolita Polska oraz inne kraje. Prezesem został mgr inż. Leszek Krupnik.  Głównym celem Towarzystwa jest propagowanie działalności i zasług gen. Józefa Hallera urodzonego w Jurczycach oraz innych zasłużonych przedstawicieli rodu Hallerów, kształtowanie postaw patriotycznych, zwłaszcza wśród młodzieży oraz pogłębianie wiedzy o walkach, których celem było odzyskanie i utrzymanie niepodległości Polski.

10 czerwca 2000 roku odbyła się pierwsza sesja TPGJHiH w Jurczycach i na tę okazję przygotowałam wystawę z pamiątkami związanymi z Hallerami w budynku byłej szkoły ufundowanej przez siostry Annę i Ewę Hallerówny. Eksponatami były zdjęcia, ksera dokumentów i wypożyczone książki oraz dokumenty. Była to niewielka wystawa, która przerodziła się w miarę upływu czasu w stałą ekspozycję.

Pragnęliśmy  przywrócić słynnym postaciom należne miejsce na kartach historii. Pierwszym krokiem w tym kierunku było zebranie pamiątek, które się jeszcze zachowały. Z małej wystawy na arkuszach styropianu, którą przygotowałam na pierwszą sesję, powstało małe muzeum. Izba Pamięci Rodu Hallerów i Hallerczyków w Jurczycach rozpoczęła swoją działalność wraz  z I Krajowym Zjazdem Towarzystwa Pamięci Generała Józefa Hallera i Hallerczyków(TPGJHiH) i prowadzi ją mgr Teresa Szczygieł.

 Izba Pamięci Rodu Hallerów jest ważnym elementem działalności TPGJHiH, ale wystawa nie mogłaby istnieć bez ofiarnej pracy członków Towarzystwa, a szczególnie prezesa mgr inż. Leszka Krupnika i ówczesnego sołtysa Jurczyc Jana Lizaka, którzy pozyskiwali fundusze na wyposażenie i remont pomieszczeń.

 Do roku 2004 dzięki pomocy burmistrza Stanisława Paca, UMiG Skawina, sołectwa Jurczyc i  prywatnych sponsorów wykonano instalacje wewnętrzne, wyremontowana została sala wystawowa, pomalowano pomieszczenia, wymieniono podłogę, okna, wykonano węzeł sanitarny, centralne ogrzewanie, przebudowano korytarz i położono posadzkę również  w kuchni. Wraz ze zmianą wyglądu budynku wzrosła liczba eksponatów.

W 2005 roku Cezary Michał Haller z Bytomia ufundował gabloty na eksponaty.

W 2009 roku dzięki pomocy burmistrza Adama Najdera i UMiG Skawina wymieniono dach, wykonano elewację na budynku oraz ogrodzenie, położono kostkę  i przy wydatnej pomocy mieszkańców Jurczyc uporządkowano teren wokół Izby Pamięci.  W 2014 w ramach współpracy z LGD doposażono budynek w sprzęt audiowizualny, stoły, krzesła i doposażono kuchnię, a sponsorzy ufundowali gablotę i manekin na oryginalny mundur. Na wiosnę 2018 roku UMiG Skawina sfinansował remont sali wystawowej Izby Pamięci Rodu Hallerów w Jurczycach.

Obecnie ekspozycja zawiera pamiątki związane z życiem i działalnością najsłynniejszych członków rodu Hallerów i żołnierzy Błękitnej Armii, hallerczyków. Cennymi eksponatami są portrety gen. Józefa Hallera z różnych okresów jego życia i kariery, unikatowe pocztówki, zdjęcia i plakaty z jego podobizną z okresu wojny polsko - bolszewickiej nawołujące do obrony kraju, zdjęcia rodzinne oraz artykuły i publikacje nawiązujące do wielkich i ważnych wydarzeń z historii Polski, których uczestnikiem był ten sławny Polak. Również pamiątki: oryginalny mundur hallerczyka i jego elementy, medale, dokumenty oraz artykuły, które przybliżają wiedzę na temat hallerczyków, ich losów 
i późniejszych kontaktów z gen. Józefem Hallerem. Z roku na rok przybywa eksponatów, których użyczają potomkowie byłych żołnierzy Błękitnej Armii. Nasza wiedza o minionych wydarzeniach jest coraz pełniejsza. Aby zachęcić młodzież do poznawania regionu w pierwszych latach naszej działalności jeździliśmy z eksponatami i prelekcjami do szkół. Nasza praca opłaciła się, nauczyciele i uczniowie zaczęli  przyjeżdżać do Jurczyc na lekcje muzealne.

Wystawa jest ważnym elementem edukacji regionalnej, poznania małej ojczyzny i rozbudzenia patriotyzmu lokalnego. Dzięki systematycznej współpracy ze szkołami Miasta i Gminy Skawina, stowarzyszeniami i oddziałem krakowskiego PTTK na bazie eksponatów Izby powstało wiele prac szkolnych. W Izbie odbywają się lekcje historii(prowadzone społecznie przez mgr Teresę Szczygieł) dla uczniów szkół podstawowych,  gimnazjów, liceum, rozbudzając ich twórczą aktywność.  Przygotowaliśmy grilla i stoły przy budynku, a wokół  jest duży ogrodzony teren, więc uczniowie mogą łączyć przyjemne z pożytecznym, bo po zwiedzeniu wystawy i wysłuchaniu prelekcji mogą wesoło spędzić czas i zasiąść do pieczonej przez siebie kiełbaski. Co roku w kwietniu organizujemy dla szkół podstawowych Gminny Konkurs Historyczny „Generał Józef Haller i Błękitna Armia,”- odbyło się już 21 edycji, w których licznie biorą udział nauczyciele i uczniowie. Udaje się nam co roku wypuścić w świat grupę kilkudziesięciu młodych ludzi z dużą wiedzą na temat Hallerów z Jurczyc,  historii Polski i nie tylko. Konkurs ten jak na razie cieszy się dużą popularnością wśród młodzieży, przyczyniali i przyczyniają się do tego fundatorzy ciekawych i hojnych nagród, których głównym sponsorem jest zwykle UM i G Skawina, .

Współpracujemy z harcerzami, którzy  kilkakrotnie biwakowali przy Izbie, a my organizowaliśmy im  quizy i lekcje historii. Harcerze również uświetniali nam kilkakrotnie uroczystości sierpniowe pięknym śpiewem chóru, a my gościliśmy u nich na uroczystościach szkolnych.

Prowadzimy ”Śladami Błękitnego Generała i jego rodziny w Gminie Skawina” zorganizowane  wycieczki, które przyjeżdżają z całej Polski, współpracujemy z PTTK, włączając się  co roku  w akcję „Nie siedź w domu idź na wycieczkę….”, z LGD wzięliśmy udział w kilku edycjach zabawy ”Odkrywaj Skarby Blisko Krakowa”. Prezentujemy nasze zbiory corocznie na Dożynkach Gminnych i różnych uroczystościach. Za sprawą mgr Małgorzaty Niechaj współpracując z Muzeum Historycznym Miasta Krakowa prezentowaliśmy swoje zbiory podczas Nocy Muzeów w Krakowie. Nawiązaliśmy współpracę z Muzeum Ziemi Puckiej we Władysławowie.

Wspólnie z Małopolskim Klubem Rekreacji i Turystyki Konnej im.21 Pułku Ułanów Nadwiślańskich(MKRiTK) organizujemy bieg na orientację w terenie na koniach z Jurczyc do Lanckorony.

Współpracujemy w popularyzowaniu wiedzy o regionie również ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Ziemi Krzęcińskiej, Stowarzyszeniem Miłośników Tradycji Mazurka Dąbrowskiego, Stowarzyszeniem Nasz Radziszów, Towarzystwem Przyjaciół Skawiny, z przedstawicielami Miejskiej Biblioteki Publicznej w Skawinie i Muzeum w Skawinie oraz Archiwum PAU w Krakowie.

 Nie tylko młodzież poszukuje swoich korzeni ale ludzie w kwiecie wieku żądni są wiedzy, stąd nasza współpraca z Uniwersytetem III Wieku.

Ważne jest, by wzbogacać naszą  wiedzę o działalności słynnych postaci na rzecz naszego kraju. Temu służą organizowane od początku istnienia Towarzystwa sesje popularno-naukowe i uroczystości upamiętniające ważne wydarzenia historyczne. Co roku w rocznicę urodzin gen. Józefa Hallera i słynnej Bitwy Warszawskiej w sierpniu, oprócz sesji, organizujemy wspólnie z mieszkańcami Jurczyc uroczystą polową Mszę Św. z udziałem kombatantów, członków rodziny Hallerów i zasłużonych ludzi. Uroczystości uświetniają: wojsko, ułani z MKRiTK, orkiestra dęta z Radziszowa, poczty sztandarowe i harcerze. Przed Tablicą ku Pamięci gen. Józefa Hallera  umieszczonej na Domu Ludowym w Jurczycach poświęconej przez proboszcza St. Kwaka(syna hallerczyka) w 2000r., ufundowanej przez prezesa TPGJHiH Leszka Krupnika,  wojsko wystawiało posterunek.

Msze Św. odprawiało wielu znanych duchownych: ks. płk. Henryk Polak, ks.kardynał Kazimierz Nycz, ojciec Eustachy Rakoczy paulin z Jasnej Góry, ks. prof. Jan Machniak, księża z naszej parafii i pracujący poza granicami kraju. W ramach współpracy ze Stowarzyszeniem Miłośników Mazurka Dąbrowskiego uczestniczyliśmy w sesjach na terenie całego kraju min. w Karpaczu, Nidzicy, byliśmy też  współorganizatorami sesji w Jurczycach. Na zaproszenie władz Kutna braliśmy udział w uroczystościach z okazji święta Błękitnej Armii, a w Wieliczce i Toruniu uczestniczyliśmy w odsłonięciu pomników gen. Józefa Hallera.

W 2009r dla Towarzystwa została ufundowana replika sztandaru Błękitnej Armii w 90 rocznicę jej powrotu do Polski. Sztandar uroczyście poświęcony na Jasnej Górze w Częstochowie przez ojca Eustachego Rakoczego, następnie z całym ceremoniałem wojskowym został przekazany do Izby przez gen, Edwarda Gruszkę, w zastępstwie  Ministra  Obrony  Narodowej  Bogdana  Klicha.

Od 2009 roku współpracujemy z 12 Brygadą Zmechanizowaną im. Gen Broni Józefa Hallera w Szczecinie.

 Jednym z najważniejszych wydarzeń w naszej działalności było zaangażowanie się wspólnie z proboszczem Stanisławem Kamionką w przejazd przez Radziszów Ojca Św. Jana Pawła II w dniu 19 sierpnia 2002r.. Na tę okazję Elżbieta i Marian Krawczykowie ufundowali kopię obrazu Matki Bożej Hallerowskiej, który został pobłogosławiony przez papieża i umieszczony w kościele parafialnym w Radziszowie. Ołtarz, na którym znajdował się obraz, przeniesiono do Jurczyc do kaplicy ufundowanej również przez Elżbietę i Mariana Krawczyków. W 2003r. przedstawiciele Towarzystwa wspólnie z  mieszkańcami Parafii Radziszów udali się do Rzymu w podziękowaniu Ojcu Świętemu za przejazd i podarowano mu kopię obrazu Matki Bożej Hallerowskiej(namalowaną przez Halinę Wasyl), została w zbiorach watykańskich. Druga kopia poświęcona przez Papieża znajduje się w dworku w Jurczycach.  Nasza miejscowość znajduje się na Szlaku Papieskim.

Co roku jedyni na południu Polski w rocznicę Zaślubin Polski z Morzem organizujemy sesję upamiętniającą to wydarzenie, a z okazji Święta Niepodległości Polski wieczornice i wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych.

Dzięki naszej społecznej pracy działalność jest znana nawet poza granicami kraju, kontaktuje się z nami   Związek Weteranów Armii Polskiej w Ameryce.

Współorganizowaliśmy w 2014-2019 polsko-kanadyjski projekt edukacyjny pt. „Pamięć i Cześć Błękitnej Armii Gen. J. Hallera” z panią Ewą Elżbietą Deoniziak  w porozumieniu z Muzeum i Archiwum im. Płk. Pil. Bolesława Orlińskiego w Mississauga, Ontario oraz z Radą Programową Sadzenia Dębów Pamięci w Toronto, promującą kanadyjsko-polskie edukacyjne projekty patriotyczne, skierowane do środowisk młodzieży w Polsce i w Kanadzie. Prace dzieci i młodzieży Jurczyc poleciały do Kanady.

W 2014 roku nawiązaliśmy współpracę z merostwem miasteczka Sille-le-Guillaume we Francji, gdzie organizowane były odziały Błękitnej Armii.

Z okazji ogłoszonego przez Senat RP roku 2017 Rokiem Generała Józefa Hallera , 24 maja 2017 r. prezentowaliśmy nasze osiągnięcia w Senacie RP na sesji „Generał Józef Haller- współtwórca niepodległej Rzeczypospolitej”.

W Jurczycach najważniejszym wydarzeniem z okazji 100 rocznicy odzyskania niepodległości przez Polskę było 5 sierpnia 2018r.  odsłonięcie  pomnika w formie popiersia gen. broni Józefa Hallera przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę, który również zwiedził Izbę Pamięci Rodu Hallerów i Hallerczyków. Uroczystość odbyła się z pełnym ceremoniałem wojskowym. Fundatorami pomnika byli mieszkańcy Gminy Skawina. Miejsce poświęcone Błękitnemu Generałowi powstało z inicjatywy członków Towarzystwa Pamięci Gen. Józefa Hallera i Hallerczyków.

W uznaniu za działalność  społeczną  wielu członków Towarzystwa zostało odznaczonych medalami zasługi przyznanymi przez prezydenta RP.

2019. 11.08 – Za  pielęgnowanie  pamięci o Błękitnym Generale Józefie Hallerze, jego rodzinie i żołnierzach Błękitnej Armii raz historii Polski, Prezydent Rzeczypospolitej Polski Andrzej Duda uhonorował zasłużonych członków Towarzystwa Pamięci Gen. Józefa Hallera i Hallerczyków z Jurczyc nadając Krzyże Zasługi. W imieniu Prezydenta RP  odznaczenia wręczył   Wojewoda Małopolski Piotr Ćwik w  Pałacyku „Sokół" podczas  uroczystości niepodległościowej, zorganizowanej przez Muzeum Regionalne w Skawinie oraz Prawicowy Blok Samorządowy w Skawinie.  

Srebrny Krzyż Zasługi otrzymali:

Cecylia Jaskuła, mgr inż. Leszek Krupnik, Jan Lizak, mgr inż. Marek Maciejko,  mgr Teresa Szczygieł, Zdzisław Szczygieł, pułk. dypl. rez. Andrzej Wojtyna.

Brązowy Krzyż Zasługi  otrzymali :

Lucyna Gorczyńska, Wiesława Grabińska, Jadwiga Lizak,

Kazimierz Łachman.  

  W imieniu odznaczonych społeczników z TPGJH i H, za docenienie  społecznej pracy dziękowała Teresa Szczygieł. Mówiła, że jest to docenienie wieloletniej pracy społecznej ,a wyróżnienie będzie jeszcze większą motywacją do działalności, do propagowania wiedzy o generale Józefie Hallerze i hallerczykach oraz historii Polski wśród wszystkich pokoleń.

   Patriotyzm to wielkie słowo, ale trzeba go używać. Trzeba przywraca ducha patriotyzmu wśród młodzieży. Działalność  Towarzystwa Pamięci Gen. Józefa Hallera i Hallerczyków skupia się na przywracaniu ku pamięci wielkich postaci naszej historii, rodziny Hallerów, którzy zostali zapomniani na kartach historii. W Jurczycach urodził się generał Józef Haller, przypominanie o jego i jego rodziny zasługach dla kraju jest ważnym elementem naszej społecznej działalności.

mgr Teresa Szczygieł                                                     10.12. 2019r